Gurp 4: Result Conjunction (Sonuç bağlaçları)
Bu bağlaçlar ana cümlecikteki yargının sonucunu veren yan cümleciğin başında kullanılırlar. Bu bağlaç grubunda iki tane bağlaç vardır. İkisi de “öyle………ki”anlamındadır. KPDS’ nin fix sorusudurlar. Gramatikal boyutu önemli olan bu iki bağlacın kullanımı biraz karışıktır. Örnekleri birkaç defa yazarak egzersiz yapılmak konuyu daha iyi kavratacaktır.
So (Sıfat, zarf) that Such (isim) that
She is so clever that everyone admires her. (O öyle zekidir ki herkes ona hayrandır.)
Admie sözcüğü latince olan “mirore”den köken almaktadır.
Mirrore: bakmak Mirror: ayna Admire: hayranlık duymak
She speaks Germany so fluently that you can not distinguish him from a german. (O öyle akıcı bir şekilde Almanca konuşur ki onu bir almandan ayırt edemezsiniz.)
Distinguish: ayırt etmek Distinguished: seçkin
He is such a man that you can rely on him. (O öyle biridir ki ona güvenebilirsiniz.)
Sıfat ve zarflar için “so……….that”; isimler için “such……….that” kullanıldığına dikkat ediniz. Eğer bağlacın olduğu cümleciğin fiili Linking Verb ise sıfat; değilse zarf kullanılır.
Bu iki bağlacın kullanımı sadece anlatılan boyutu ile değildir. Esas zor olan ve KPDS’ de sorulan kullanımı başkadır. Buna geçmeden önce ilgili olduğu için Sıfat Tamlamaları’ndan bahsetmemiz gerekir.
Sıfat Tamlamaları: Türkçe’de bir ismi bir sıfat nitelediği zaman bu bir sıfat tamlaması olur. Hava, isimdir; “güzel bir hava” derken bu bir sıfat tamlaması olur. Yalnız belgisiz tanıtıcı eki olan “bir”in (İngilizce’deki “a veya an”) Türkçe’deki kullanımı İngilizce’deki kullanımı ile terstir. Şimdi İngilizce’deki sıfat tamlamalarına bakalım.
a weather (bir hava) a nice weather (güzel bir hava)
a car (bir araba) an expensive car (pahalı bir araba)
a girl (bir kız) a beautiful girl (güzel bir kız)
Yukarıdaki sıfat tamlamaları tekil veya sayılabilen isimlerin kullanıldığı sıfat tamlamalarıdır. Ayrıca çoğul ve sayılamayan isimlerin de kullanıldığı sıfat tamlamaları vardır. Doğal olarak bunların önünde “a veya an” belgisiz tanıtıcı eki yoktur.
cloth (kumaş) nice cloth (güzel kumaş)
cars (arabalar) expensive car (pahalı arabalar)
girls (kızlar) beautiful girls (güzel kızlar)
İngilizce’de yukarıdaki verilen sıfat tamlamaları düzenli sıfat tamlamalarıdır. Yani sıfatın belgisiz tanıtıcı ek ile isim arsına geldiği sıfat tamlamaları düzenlidirler. Eğer sıfat tamlamalarında sıfat ile belgisiz tanıtıcı ek yer değiştirirse bu sıfat tamlamaları bozuk sıfat tamlamaları olurlar. Şimdi bunlara da örnek verelim.
Düzenli Sıfat Tamlaması Bozuk Sıfat Tamlaması
a nice weather (güzel bir hava) nice a weather (güzel bir hava)
an expensive car (pahalı bir araba) expensive an car (pahalı bir araba)
a beautiful girl (güzel bir kız) beautiful a girl (güzel bir kız)
Görüldüğü gibi bozuk sıfat tamlamasında belgisiz tanıtıcı eki sıfat ve isim arasına gelmektedir. Her iki tamlama da aynı anlamdadır.
***Not: Düzenli sıfat tamlamalarında “such………..that”; Bozuk sıfat tamlamalarında“so……….that” bağlacı kullanılır.
He is such an intelligent student that he can study abroad. (O öyle zeki bir öğrenci ki yurt dışında öğrenim göreblir.)
He is so intelligent an student that he can study abroad. (O öyle zeki bir öğrenci ki yurt dışında öğrenim göreblir.)
They were such naughty boys that the teacher had to shout at them. (Onlar öyle yaramaz çocuklardı ki öğretmen onlara bağırmak zorunda kaldı.)
This is such useful information that we have to evaluate it. (Bu öyle yararlı bir bilgi ki onu değerlendirmek zorundayız.)
So’dan that’e kadar olan yapı başa alınabilir. Bu kullanım kural ihlali olduğu için bunun telafisi olarak bağlaç cümleciği devrik yapılır. Sınavda bu yapı sorulmadığı için şimdilik buna değinilmeyecektir.
Nicelik (Quantifiers) Sıfatlarında bu iki bağlacın kullanımı:
1.) a little, a few, a lot of, gibi önünde a / an belgisiz tanıtıcı varsa “such……….that”
2.) much, many, little, few, gibi önünde a / an belgisiz tanıtıcı yoksa “so……….that” bağlacı kullanılır.
Bu yapı ayrıntıdır, KPDS’de sorulmaz. Ama öğrenilse iyidir.
Tunik tahmini: Sınavda bozuk bir sıfat yapısı ile bu konudan soru gelebilir.
He has so much money that he can buy the whole Diyarbakır. (Onun o kadar parası var ki o tüm Diyarbakır’ı alabilir.)
He has such a lot of money that he can buy the whole Diyarbakır. (Onun o kadar parası var ki o tüm Diyarbakır’ı alabilir.)
“So” ve “such” tek başlarına da “böyle, öyle” anlamında aynı mantıkla kullanılırlar. Yani sıfat ve zarf ile “so”; isim ile “such” kullanılır.
Grup 5: Purpose Conjunction (Amaç Bağlaçları): Ana cümlecikteki yargının amacını belirten yan cümleciğinin başında kullanılırlar. İki tanedirler ve ikisi de aynı anlamdadırlar. “……….mesi için” anlamındadırlar.
In order to
So as to
Bu yapı ile mastardırlar ve “……….mek için” olarak çevrilirler. Yapılarındaki “to” atılıp yerine “that” eklenerek bağlaca dönüştürülürler. Bağlaca dönüşürken “so as to”daki “as”te atılır. Böylece amaç bağlaçlarımız “in order that” ve “so that” olur.
The government took drastic measures ***to curb inflation. (Hükümet enflâsyonu durdurmak için köklü tedbirler aldı.)
Yukarıdaki cümlede işaretli yerde aslında “in order to” vardır. Bundan dolayı “….mek için” anlamı verilir. Ama kısaltma olduğu için “in order” atılmış, geriye sadece “to” kalmıştır; ve bu “to” sözcüğü “…..mek için” anlamını vermiştir. Yoksa normalde bir mastarın “…..mek için” anlamı yoktur.
In order to ….mek için (mastar yapısı) in order that….mesi için (bağlaç yapısı)
So as to ….mek için (mastar yapısı) so that ….mesi için (bağlaç yapısı)
I went abroad in order to learn English. (Ben İngilizce öğrenmek için yurt dışına gittim.)
I sent my daughter abroad in order that she could learn English. (Kızımı İngilizce öğrenmesi için yurt dışına gönderdim.)
Amaç cümleciklerinde genelde modallar kullanılır. Diğer bağlaçlarda olduğu gibi bunlarda da zaman uyumu vardır. İn order that ile so that bağlaçlarının kullanımı arasındaki fark şudur:
In order that: ………..mesi için ifadesinde ikisinin de isteği vardır. So that: …………….mesi için ifadesinde sadece söyleyenin isteği vardır.
I barred my windows so that no one could get ınto my house. (Evime kimsenin girememesi için pencerelerimi demirledim.)
Grup 6: Expectation Conjunction (Beklenti Bağlaçları): Ana cümlecikteki yargının hangi beklentiden dolayı istendiğini açıklayan yan cümleciğin başında kullanılan bağlaçlardır. İki tanedirler ve birbirinin alternatifidirler.
In case: ………..diye Lest (for fear that): ………..mesin diye
Aslında her ikisi “……….ihtimaline karşın” diye çevrilebilirler. Ama birbirlerinden ayrılabilsin diye farklı iki anlam verildi.
I have to make some preparions in case someone may drop in. (Birisi uğrar diye bazı hazırlıklar yapmak zorunda kaldım.)
Drop in: (bir yere) uğramak
Eğer yukarıdaki cümlede “lest” bağlacı kullanılsaydı aşağıda görüldüğü gibi anlam ters olurdu.
I have to make some preparations lest someone may drop in. (Birisi uğramasın diye bazı hazırlıklar yapmak zorundayım.)
You shouldn’t forget to take your credit card in case you may need money. (Paraya ihtiyacınız olur diye kredi kartınızı almayı unutmamanız gerekir.)
We have to bar our windows lest someone may break into house. (Birisi eve girmesin diye pencerelerimizi demirlemek zorundayız.)
Break into: (bir yere soygun amacı ile) girmek
Bu güne kadarki KPDS sınavlarında “in case” çok soruldu. Ayrıca parçalarda çok geçti. “lest” ise şıklarda var ama direk olarak sorulmamış.
Önekli Bağlaçların Tekrarı
KPDS açısından en önemli olan dört bağlacın tekrarını yapacağız. Diğerleri de elbette önemlidir ama bunlar karışık olduğu için ayrıca üzerinde durulmalıdır. Bu dört bağlacımız “since, as, while ve so that”tir. Şimdi bunları tek tek görelim.
Since: İki değişik kullanımı vardı. Birincisi zaman bağlacı olarak “……….dığından beri” diğeri ise sebep bağlacı olarak “……….dığı için” anlamındaydı. Zaman bağlacı durumundaki spesifik tense’sinden dolayı ayırımını yapabiliyoruz.
As: En karmaşık kullanıma sahip olan bağlaçtır. Dört değişik anlamda kullanılır.
1.) ……….iken
As he stopped up the stairs, he fell down (O merdivenleri çıkarken aşağı düştü.)
2.) ……….dığı için
As he was a prominent figure, everyone respected him. (O saygın bir şahsiyet olduğu için herkes ona saygı gösterir.)
3.) ……….dığı gibi
As I told you he was upright. (Sana söylediğim gibi o haksız çıktı.)
İngilizce’de “…….dığı gibi” ifadesi bağlaç olarak kurulur. Bu nedenle “as” kullanılır. “like” gibi anlamındadır ama edat olduğu için bir cümlecik önünde kullanılamaz. Çünkü edatlar isimler ile kullanılırlar.
4.) ………..dıkça
As we grow old, we become more sensitive. (Biz yaşlandıkça daha hassaslaşırız.)
Değişik anlamları olduğu için soru “as”ten gelebilir. Verilen örnekleri birkaç defa yazıp çalışmak iyi olacaktır.
While: İki değişik anlamda kullanılır.
…………iken: Zaman bağlacı olarak.
…………oysa, iken: Zıtlık bağlacı olarak
So that: İki farklı anlamda kullanılır.
……….mesi için: Zaman bağlacı olarak bu anlamda kullanılır.
The doctor explained my illness in medical terms so that I couldn’t understand. (Doktor anlayamamam için hastalığımı tıbbi terimlerle açıkladı.)
Bu nedenle: Sebep bağlacı olarak bu anlamda kullanılmaktadır.
The doctor explained my illness in medical terms, so that I couldn’t / didn’t understand anything. (Doktor, hastalığımı tıbbi terimlerle açıkladı, bu nedenle hiç bir şey anlayamadım / anlamadım.)
Dikkat edilirse bu kullanımı ile birinci grup bağlaçların kullanım özelliği ile aynıdır. Bu yüzden hem modal hem de normal bir fiil kullanılabilir.
