İngilizce öğrencilerinin pek çoğu dillerini geliştirmek için farklı kaynaklardan yararlanırlar. Bunlardan biri olan İngilizce gazete okumak; çoğu öğrenci için özellikle kullanılan dilin günlük kullanılan dilinden farklı bir yapıya sahip olmasından dolayı zorlayıcı bir eylem olabilir. Buna ek olarak diğer bir temel sebep olarak gazete başlıklarının eksik (tam olmayan) cümlelerden oluşmasıdır (‘Challenging Times Ahead’ gibi). Aşağıda gazete başlıklarında karşımıza çıkabilecek en yaygın farklıları anlayabilmeniz için hazırladığımız önerileri bulabilirsiniz.
(Aşağıda verilen örneklerin anlaşılması için Türkçe karşılıkları da verilmeye çalışılmıştır. İngilizce’de gazete dilinin farklı özellikleri olduğu gibi Türkçe’de de gazete dili günlük kullanımdan farklılık gösterir ancak bu farklılar burada dikkate alınmamıştır.)
İsim Tamlamaları
İngilizce’de gazete başlıkları genelde bir isim tamlaması şeklinde karşımıza çıkar. Fiil olmadan oluşturulan bu isim tamlamaları bir ismi niteleyen özelliklere sahiptir. Aşağıda isim tamlamaları ile yazılmış birkaç gazete başlığı örneği bulabilirsiniz;
Under Pressure from EU / AB’den Baskı
Unexpected Visit / Beklenmedik Ziyaret
Overwhelming Response of Citizens / Vatandaşlardan Gür Tepki
Yukarıda verilen örneklerdeki gibi isim tamlamalarından oluşan gazete başlıklarını anlamak için ‘neyden, kimden, neye, kime vb. gibi soruların sorulması yararlı olacaktır. Bu tür sorular sizi başlığın altında okuyacaklarınıza karşı hazırlayan şeyler düşünmenizi sağlar. Örneğin beyniniz bu sorular çerçevesinde konu ile ilgili karşılaşabileceğiniz kelimeler ile ilgili düşünmeye başlar.
Bir örnekle bunu açıklamaya çalışalım. ‘Unexpected Visit’ örneğini ele alacak olursak, bu başlığı okuduğunuzda ‘kimden, bu ziyaret neden beklenmiyordu, ziyaret edilen kim’ gibi birkaç soru aklınıza gelebilir. Bu sorular ile zihniniz ‘ziyaretin önemli sebepleri, seyahat ve ilişkiler‘ gibi konularla ilgili kelime bilginize odaklanır ki bunlarla ilgili kelimeler büyük ihtimal başlığın altında geçeceği için bu sayede zihinsel olarak önceden hazırlanmış olursunuz.
İsim dizeleri
İngilizce gazete başlıklarında kullanılan diğer yaygın bir yapı ise üç – dört isimin sıralanmasından oluşan isim dizeleridir (‘Russian Leader Question Time’ gibi). Bu gibi isim dizelerinin anlaşılması daha zor olabilir çünkü kelimeler ne fiil ne de bir sıfatla ilişkili olarak dizilmez. Birkaç örnek daha verecek olursak;
Elderly Pension Pay Committee / Yaşlılara komisyon yardımı
Gardening Company Disturbance Regulations / Peyzaj Şirketine Düzenleme
Ferrari Referral Customer Complaint / Müşteriden Ferrari’ye Şikâyet
Yukarıdaki örneklerde de görülebileceği üzere isim dizelerini anlamak bazen oldukça zor olabilir. Bunun için yapılması gerek başlığı sondan başlayarak geriye doğru okumak ve aralarında bir bağ kurmaya çalışmaktır.
Örneğin son örneği ele alarak bunu açıklayacak olursak, bu başlığı okurken geriye doğru okuduğumuzda ‘complaint, customer, referral, Ferrari / şikâyet, müşteri, sevkiyat ve Ferrari’ kelimelerini görürüz. Biraz hayal gücünden yararlanarak, bir müşterinin sevkiyattan dolayı Ferrari’den şikâyetçi olduğunu söyleyebiliriz.
Fiillerde görülen değişikler
İngilizce gazete başlıklarında fiiller normalden farklı şekillerde ve amaçlarla kullanılabilirler. En yaygın olanlarını sıralayacak olursak;
Tanımlıkların düşmesi
İngilizce’de bulunan belirli ve belirsiz tanımlıklar (articles a, an, the), yukarıdaki örneklerde de görülebileceği üzere gazete başlıklarında yer almazlar. Örneğin ‘PM to Choose Candidate / Adayları Başbakan seçecek’ gibi. Diğer örnekler ise şöyle verebiliriz;
‘Mayor Declares Celebration / Belediye başkanı şölen ilan etti’ şeklinde bir başlık aslında ‘The Mayor has declared a celebration’ olarak yazılmaktadır.
‘Passer-by Sees Man Jump / Atlayan adamı gördü’ şeklinde bir başlık aslında ‘A passer-by has seen a man jump (into the sea)’ olarak yazılmaktadır.
