“Shal” emir veya tahmin (kehanet) söz konusu olduğunda kullanılabilir.
You shall answer my questions right away. Sorularımı hemen cevaplayacaksın.
You shall win the match, I’m sure of it. Maçı kazanacaksınız, eminim.
Shall we go now? Artık gidelim mi?
Shall we go to the cinema? Sinemaya gidelim mi?
“Should” ise genellikle tavsiye ve önerilerde kullanılır.
You look very pale. You should see a doctor. Çok solgun görünüyorsun. Doktora gitmelisin.
You should eat healthy food. Sağlıklı şeyler yemelisin.
Zorunluluk ifadede edebilir
You should come home before midnight. Gece yarısından önce evde olmalısın.
Beklenti ifade edebilir
They should already be here by now. Çoktan burada olmaları gerekirdi.
Bu özetin ayrıntılı anlatımı aşağıda yer almaktadır.
İngilizcede diğer yardımcı fiillere nazaran daha az karşılaştığımız “shall” yardımcı fiili; özne birinci şahıslar olduğunda ( “I shall” veya “we shall” ) istek, arzu veya niyet bildiren gelecek zamana yönelik cümleler ile birlikte kullanılır. Örnek verecek olursak; Shall ve Should Yardımcı Fiilleri
I shall never forgive you. Seni asla affetmeyeceğim.
We shall inform you as soon as there is any news. Bir gelişme olur olmaz sizi bilgilendireceğiz.
“I” veya “we” öznesi dışındaki kişiler ile birlikte kullanıldığında ise “shall” yardımcı fiili emir, komut veya kehanet bildirir. Örneğin;
She shall answer for her transgressions. Kanunlara karşı gelmesinin hesabını verecek.
The penalty shall not exceed forty-five thousand pounds. Ceza kırk beş bin sterlini aşmamalıdır.
You shall be victorious. Muzaffer olacaksın.
I shall return. Geri döneceğim.
Kanunlar ve şartnamelerde, hukuki metinlerde kısacası resmi metinlerin çoğunda “shall” yapısı ile sıkça karşılaşabiliriz.
The candidates shall submit the income table showing the total turnover for the last 3 years.
Adayların son 3 yıla ilişkin toplam cirolarını gösteren gelir tablolarını arz etmeleri gerekmektedir.
“Shall” yardımcı fiili kimi zaman soru yapılarında da kullanılır. “Shall” soru yapılarında tavsiye isteme veya öneri anlamı içeren cümlelerde yer alır. Örnek verecek olursak;
What shall we do now? Şimdi ne yapacağız? / Şimdi ne yapalım?
Shall I wrap it up for you? Paketlememi ister misiniz?
“Should” yardımcı fiili ise bütün şahıslarla kullanıldığında aynı anlamı verir, “shall” yardımcı fiili gibi anlamda bir değişikliğe yol açmaz. Genellikle tavsiye vermek için kullanılan bu yardımcı fiil ayrıca yükümlülük ve beklenti bildiren cümlelerde de kullanılabilir. “Shall” yardımcı fiili, umulan – beklenen veya tavsiye edilen ya da olması gereken bir davranış veya durum için kullanılır. Ancak burada “olması gerekenin” veya “tavsiye edilenin” zorunluluk derecesi “must” veya “have to” kullanılan cümlelerin verdiği anlamlardaki kadar yüksek değildir. Örnek verecek olursak;
You should never insult people – İnsanları aşağılamamalısın.
You should never tell lies. Yalan söylememelisin – Bu yapıdaki cümleler genellikle sosyal, etnik normlar ile alakalı konuları ele alır.
Başka bir kullanımda ise örneğin “This should be enough – Bu yeterli gelir” cümlesinde beklentilere veya bir teoriye göre olması gerekeni ifade ederken “shall” yardımcı fiili kullanılabilir. Bu tür kullanımlarda başka bir yardımcı fiil olan “ought to” da kullanılabilir ancak bu fiil başka bir konuda ele alınacaktır. “Shall” yardımcı fiilinin yukarıda verdiğimiz kullanımlarından bir kaçı için daha örnek cümle yazacak olursak;
When you go to London, you should visit National Gallery. Londra’ya gidersen Ulusal Galeriyi ziyaret etmelisin. / etmeni tavsiye ederim.
You should focus on what you have. Elindekiyle yetinmelisin. / Elindekinin kıymetini bilmelisin.
I really should be doing homework right now. Şu anda gerçekten ders çalışıyor olmam gerek.
They should already be here by now. Çoktan burada olmaları gerekirdi. / Çoktan gelmiş buraya gelmiş olmaları lazım.
Hem “shall” hem de “should” yardımcı fiilleri cümle içinde “have + verb3” yapısından önce kullanılabilir. Örneğin;
I should have known. Bilmeliydim.
You should have stayed home. Evde kalman gerekirdi.
We should have listened to her. Onu dinlemeliydik.
“Shall” yardımcı fiili, yukarıda verilen kullanım şekli ile bazen bir emir içeren durumlar için de kullanılabilir. Örnek verecek olursak;
Kids shall have finished their homework by eight o’clock. Çocuklar ödevlerini saat sekizden önce bitirmiş olacak.
Applicants should have submitted all the required documents at the latest on May 21st. Adaylar en geç 21 Mayıs olmak üzere bütün gerekli belgeleri sunmuş olacaklar.
“Should” yardımcı fiilinin bu yapı ile kullanımı ise anlamda bir değişikliğe yol açar. Böyle bir durumda bu yapı geçmişte bizden yapılması beklenen ancak gerçekleşmeyen veya gerçekleştiği bilinmeyen şeyleri ifade etmede kullanılabilir. Bu duruma örnek verecek olursak;
You should have told him that yesterday. Ona bunu dün söylemeliydin / söylemen gerekirdi. “Seni bunu ona dün söylemen uygundu / söylemen bekleniyordu – it would have been expedient, or expected of you to tell him that yesterday”.
Daha önceki konularda ele aldığımız yardımcı fiil çiftlerinden bazılarının aksine her iki yardımcı fiilin de olumsuz hallerinin kısaltmaları vardır. Burada dikkat edilmesi gereken olumsuz cümlelerde “Shan’t” ve “Shouldn’t” olarak kısaltılan bu yardımcı fiillerin, olumsuzluk anlamını kendi anlamlarına değil ana fiilin anlamına yüklediğidir. Yani “you should not take that” cümlesinde anlam “Onu alman gerekmiyor” değil “Onu almaman gerekiyor” şeklindedir. “This sentence does not imply that there is no need to take that, but there is a need not to take that.
Children should not consume energy drinks Çocuklar enerji içecekleri tüketmemeliler. / Çocukların enerji içecekleri tüketmemeleri gerekiyor. (Burada olumsuzluk anlamı “should” yardımcı fiilinin üzerinde değil yani “…tüketmeleri gerekmiyor” şeklinde bir anlam söz konusu değildir.)
Olumsuz kullanıma dair diğer örnek cümleler;
She invited me to her birthday party, but I shan’t be going there. Beni doğum günü partisine davet etti ama oraya gitmeyeceğim.
I shall not forget to give your regards to Julia, sir. Julia’ya selamlarınızı iletmeyi unutmam efendim.
You shouldn’t have said that. Bunu söylememen gerekirdi. / Bunu söylemesen iyiydi.
We should not have allowed that to happen. Bunun olmasına izin vermemeliydik.
“Shall” yardımcı fiilinin olumsuz biçimi için kullanılan kısaltma “shan’t” çok eski ve nadir kullanılan bir sözcüktür. “Shall” yardımcı fiili gibi olumsuz halinin de kullanımı günlük yaşam için pek uygun değildir. Ağdalı, sanatlı metinlerde veya resmi dilin dışında pek kullanılmaz.
